Chiều ni ghé bến ông Đà

 

chiều ni ghé bến ông Đà
nghe như cả mớ ngày xưa hiên dề

Hồi thằng Tư còn nhỏ, bến ông Đà ni nước thẩm xanh vì quá sâu, nghe nói lút quá ngọn tre lận. Chỉ những đứa lơn lớn mới dám bơi ra đó mà chơi. Và chỉ bơi thôi, không dám lặn vì xuống đó nước lạnh và tối đen, ù cả hai tai. Khi bơi lặn có số má rồi, những thằng loi choi trong xóm buổi trưa hay chơi trò cá độ, lặn xuống lấy bùn lên, thằng mô lấy bùn lên trước thằng nớ thắng. Hoặc cùng bơi thi qua biền Lát Giữa bơi dề. Biền Lát Giữa, là cồn đất nổi lên giữa sông Đầm, xung quanh mọc đầy cây lát ma.

Xưa nước sông Đầm ni xanh de kêu, nước xuôi ngược nhứt nhựt nhị kỳ, sáng chảy dề chiều chảy đi, không như chừ nước ngầu đục và ngứa. Những ngày hè, tầm mười giờ sáng khi nước lên mạnh, thằng Tư hay vác cần trúc ra đứng dọc bến ông Đà, như thằng nhỏ con ai đó chiều ni thằng Tư dòm thấy mà ngẩn ngơ ngắt ngứ nhớ ra mình ra mình.

Hồi nớ cá bống cát, cá ngạnh nhiều quá chừng nhiều, câu chừng non tiếng đồng hồ tới khi nghe tiếng má gọi "Tư ơi dề ăn cơm bớ Tư" cũng non non nửa giỏ tre nho nhỏ - cái giỏ tre ba đan có cái eo như bầu rượu.
Cá bống cát má hay ướp muối nửa ngày mới kho rim nghệ tươi, thịt cá bống muối sư dẻ cứng ăn cơm nóng lúa mới có nước cạo nồi rột rột.
Cá ngạnh, má hay nấu canh chua bớ khế. Khế vườn nhà ông nội chua té đái thấu trời xanh, xắt mỏng bóp chút dôi cho dịu, nấu cá ngạnh thì thôi rồi gố bả ngon kinh ông hỉ.

Bến ông Đà chừ nước cạn, lội chỉ ngang hông. Và chẳng còn con nít tắm trưa chẳng còn người lớn tắm chiều như ngày thằng Tư còn nhỏ...
Ui cái bến sông gắn bó bao nhiêu chuyện vui chuyện buồn làng Đầm. Chiều ni ghé chi, để mà ngày cũ hắn lùi lủi hiện về, mồn một. Những đêm cởi lưng trâu bơi sông dề trễ có ba đứng chờ trên bến, những đêm xách măng-sông chạy băng băng dí cá diếc cá rô, những mùa rạm đi theo ba chống ghe ra giữa đầm cầm ngọn đèn soi bằng lớp xe đạp cũ...

Những mùa cũ rêu rong rêu rong, những ngày cũ bềnh bồng bềnh bồng...

p/s: độc bản không có sub, bà con cố gắng hỉ :)

Chuyện đôi vòng tròn trăng trắng xoay xoay

Phải tới đầu 9x (x nhỏ, lớn hơn hoặc bằng 1) pama mình mới sắm được một máy cát xếch mộthộc một loa Việt Tân Bình, màu đỏ, ngỏ hầu giải trí gia đình. Khi đó thiệt tình gia cảnh cũng chưa phải khấm khá chi, bởi mấy chị em mình đang tuổi ăn tuổi ngồi trên ghế mái trường xhcn tươi đẹp thân yêu, mà chỉ đơn giản một cú họa may 50 đồng số đề nhân 8 chục được nhận chẵn 400k. Bốn trăm nớ, cũng vừa đủ y một máy một ác quy kèm vài cuốn băng Ngọc Sơn, Giang Tử, Tuấn Vũ, Thanh Tuyền…

Hồi nớ, máy cát xếch hầu như một xa xỉ đương nhiên. Nghe tin trong xóm có ai mua, thể nào tối đó láng giềng xúm xít tới coi kèm mấy câu hỏi quen: Mấy loa rứa chú? Mấy hộc rứa anh? Có ô tô rì vợt (tự động trở băng) không cô? Loa rời hay loa liền rứa cậu? Xong kiểu dáng mới tán qua nhãn mác: Xôni (Sony) hay Anh tẹc na xô nan (International)? Phi líp hòa lan hay Xanh dô Sáp nhựt?
Máy một hộc một loa VTB nhà mình, hẳn nhiên làn nhàn một đẳng cấp bần nông.
Mình khởi sự giao du băng cát xếch từ đó, rõ ràng chưa thể gọi xưa xa.

Đà Nẵng thời ấy lẫy lừng 2 tiệm sang băng tên Kim: Thiên Kim đường Hùng Vương và Song Kim bên hông nhà hát Trưng Vương, Phan Châu Trinh.Mình hay ghé Song Kim đơn giản bởi gần, có thể tà tà đi bộ từ đại bản doanh Minh Khai.
Nghĩ cũng lạ, tiền bạc trò nghèo có mấy đồng mà hễ có miếng bổng nào là tạt ra mua băng. Mua băng mới nguyên vỏ, về hí hoáy lấy dao lam cắt rạch tỉ mẫn và dán lại, sao cho mở nắp hộp vẫn nguyên vỏ ni lon ngoài, rồi mới ra lại tiệm chọn thu list bài mình thích.
Cái trò tỉ mẫn với băng ni cũng hay, khiến các kỹ năng linh tinh cũng từ đận ấy mà về, từ lau bánh su đến chùi đầu từ, từ phủi bụi cục nỉ đệm trong băng đến dán nối băng bằng mủ lá vú sữa…  Rồi khi máy cũ, bánh su mòn, băng kéo nhão nhoẹt, lắm khi rối nhùi, phải vận đến kỹ năng gỡ rối băng với cây bút chì lục giác xỏ vào mà quay.
Ki cóp kiếm được cuốn băng tâm đắc mừng rơn, nhưng không hiếm khi gặp nạn. Một ngày phơi phới lòng vui cho ai đó mượn người ta lỡ tay nhấn nút rec. màu đỏ cạnh nút play, rứa là đau đớn chịu nhận về băng bị xóa đôi bài. Bài học rút ra sau tai nạn, chích vắc xin chống xóa cho băng bằng cách bẻ gãy lưỡi gà dưới đáy băng, hehe

Là chuyện thế kỷ xưa càm ràm lại, khi dọn dẹp nhà đụng mấycuốn băng xưa. Lúc trước gia tài kha khá khủng, chừng 5, 6 chục cuốn, mà chỉ gần chục cuốn lớn số này ở lại, nhờ mình dù lưu lạc giang hồ kiếm cơm chốn nào cũng lận theo. Số còn lại để ở nhà ba mẹ, ba thấy cả chục niên không đoái hoài chi tớibèn rút ruột giăng ngoài đồng đuổi chuột xua chim.

Chừ dòm lại bọn chúng, những Sony đen Sony bạc, Maxell XLII hay UDII, như dòm kỷ niệm một thời, để nhớ về những khi ngồi nhìn đôi vòng tròn trăng trắng xoay xoay, chứ thời digital chừ ai thèm lưu trữ trên băng, có phỏng?

Tiếng ca đó, về đây

"Anh yêu dấu, nói cho em nghe, sông sẽ trôi ra biển, đời người sẽ trở về cát bụi, nhưng những tình khúc này mãi mãi sẽ ấm trên môi anh như những lời yêu thương chúng ta đã gửi cho nhau hôm nào"

Đã về đây, dù phải đợi đến khi ngoại thất thập tuổi đời. Người ta mong chờ, bản thân tiếng ca đó cũng mong chờ, đã những 39 năm qua. Cũng đôi ba lần bà trở lại Sài Gòn, lặng lẽ và đầy nhạy cảm như phận số của bà, người hâm mộ bất chợt nhận ra ở một phòng trà nào đó rồi đẩy bà lên sân khấu, bà cũng không nề hà lên hát đôi bài, nhưng cũng chỉ hát “lậu” thế thôi. Lần này tiếng ca ấy về đây, trên xứ Việt này, chính danh giữa lòng Hà Nội.

Vì sao Hà Nội, vì sao không là Sài Gòn? Hà Nội chỉ là nơi sinh ra, Đà Lạt Sài Gòn mới là nơi tiếng ca huyền thoại này xuất lộ và phát tiết. Mà thôi, đôi khi những thắc mắc bên lề ấy chỉ để phong phú thêm câu chuyện bên bàn trà chén nước của người đời.

Tiếng ca đó, có bàng bạc khói sương, có hân hoan ngày nắng mới, có hoang hoải như chiều, trễ nải như bình minh muộn, len lỏi mọi ngõ ngách đời như hơi thở, như nước uống cơm ăn, len lỏi trong mọi cuộc mưu sinh, dù buồn dù vui dù khổ đau hay hạnh phúc, tiếng ca ấy vẫn bền bỉ ru êm bên tai đời. Tiếng ca vỗ về, khơi gợi niềm đau hay nỗi vui, đã khắc dấu in hằn tâm thức mọi thế hệ người Việt.

Lịch sử, hay định mệnh, đã chọn trao cho bà phận số một giọng ca lạ lùng độc nhất vô nhị, suốt hành trình dân tộc này từ lúc giọng ca ấy xuất hiện và tan chảy cùng đời sống này cho tới xưa sau. Giọng ca ấy được định mệnh gắn cùng không gian âm nhạc cũng lạ lùng dị biệt của Trịnh, chở theo suốt hành trình những tháng năm phận nước long đong, những tình yêu khôn cùng, những mất mát chia lìa, những hân hoan hạnh phúc… Trên dải đất lượn cong nhiều thăng trầm này, có bao nhiêu quán café mang tên bà, mang tên những bài hát hay ca từ bà đã hát. Người Việt, dù tuổi nào, mấy ai chưa từng vô thức nhẩm hát theo vài ba câu bà từng hát lâu nay?

Cùng với Trịnh, tiếng hát khàn đục ám ảnh ấy đơm hoa giữa dòng chảy lịch sử Việt mà ko chọn lựa, chính phận số lịch sử chọn lấy và mang theo. Đôi khi trên lằn ranh, ngay cả khi lịch sử tự tay chọn, tiếng ca của bà, âm nhạc của Trịnh cũng đã phải nhận  lãnh nhiều đắng cay. Mà thôi, đó chỉ là chuyện bên lề, dù bà có ra sân khấu quấn ngang mình cờ vàng ba sọc, hay cầm mic nói về nghị quyết 36 giữa quê hương, dù bên ni bên tê vẫn lấn cấn ý này ý nọ, ta vẫn hoài nghe bà, như vẫn từng nghe.

Tiếng ca ấy trở về, vào lúc tuổi thuộc hàng cổ lai hy, người Việt hẳn không chờ nghe ở bà tiếng hát như thuở thanh xuân, hẳn không chờ nhìn một ca sĩ ngôi sao mắt sáng da căng môi mọng. Bởi nếu với tâm thế ấy, người ta  đã chẳng cần xếp hàng vào trung tâm hội nghị quốc gia, mà chỉ cần ngồi nhà với dàn Hi-fi, Hi-end, Hometheatre, Audiophile…là đủ. Người ta chào đón bà trở lại, như để cùng nhau tìm về, sống lại một khoảng trời nào đó từng in dấu đời mình. Mỗi thế hệ, không ai giống ai, sẽ tự soi thấy mình, tình yêu của mình trong từng câu hát của bà. Nào có hề chi, tiếng đại bác đêm đêm dội vào thành phố, vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ, vai gầy guộc nhỏ cánh hạc thiên thu, mi cong cỏ mượt… cũng đều là kỷ niệm thôi mà.

Thì hà cớ chi, không cảm nghe tiếng hát huyền hoặc của bà,như đơn thuần tiếng hát của một CA NHÂN, đừng khoác lên mình tiếng ca ấy màu cờ vàng cờ đỏ, âm nhạc sẽ đi vẹn con đường vốn dĩ, để gọi thầm với nhau, gọi bằng tên anh, gọi bằng tên em, thù hận xin quên, trên quê hương mình.